يکشنبه ٢٤ آذر ١٣٩٨ - 
1 2
 
صفحه اصلي > مرکز اطلاع رسانی و رسیدگی به شکایات > تغذیه > تغذیه در طب اسلامی 
منو اصلی
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1395
 بازدید امروز : 205
 کل بازدید : 941021
 بازدیدکنندگان آنلاين : 10
 زمان بازدید : 0.21
 

تغذيه در طب ايراني اسلامي

(آشنايي با اركان و امزجه در طب سنتي ايران)

 مقدمه                                                                                                                                                                                                  فایل PDF
     شايد بتوان گفت كه مزاج شناسي مهم‌ترين بخش در فهم طب سنتي ايران و همچنين طب اسلامي است. همواره تفاوت بين افراد توجه ما را به خود جلب مي‌كند. برخي از نوزادان زردي مي‌گيرند وبرخي نمي‌گيرند. برخي بچه‌ها خوب غذا نمي‌خورند و برخي برعكس خيلي خوش اشتها هستند. بعضي لاغر و بعضي درشت اندامند. برخي افراد شجاعند و برخي ترسو. عده‌اي زود عصباني مي‌شوند و عده‌اي خيلي صبور و آرامند. برخي سخاوتمند و ولخرجند و عده‌اي براي يك ريال هم حساب و كتاب دارند. بعضي قدرت حافظه بالايي دارند و گروهي هم مرتبا مطالب را فراموش مي‌كنند. يكي خواب سبكي دارد و ديگري خواب سنگين. يكي تند و تيز و پر انرژي است و ديگري كند و كم انرژي. عده‌اي به محض خوردن يك عدد خيار دچار دل‌درد مي‌شوند و برخي هم مي‌توانند نيم كيلو خيار را بدون ناراحتي ميل كنند. يك نفر با خوردن كمي دارچين دچار خارش مي‌شود و ديگري غذاهاي خود را پر از ادويه مي‌كند و مشكلي هم پيدا نمي‌كند. برخي با خوردن يك عدد خرما جوش مي‌زنند و برخي ديگر ممكن است يك بشقاب خرما بخورند و يك عدد جوش هم در چهره‌شان ظاهر نشود. برخي پوست خشك و عده‌اي پوست مرطوب و لطيف دارند. برخي مرتبا از اطرافيان خود اشكال مي‌گيرند و به مسائل جزئي فكر مي‌كنند ولي عده‌اي به راحتي از كنار مسائل جزئي مي‌گذرند. لازمه شناخت راز اين تفاوت‌ها و نحوه اصلاح يا كنار آمدن با آنها، درك درست بحث مزاج شناسي است.
    حكما معتقد بودند كه انسان، حيوان، گياه و ... همه از چهار عنصر يا ركن اصلي تشكيل شده‌اند، يعني هر چيزي از تأثير اين چهار ركن بر روي همو ايجاد يك كيفيت جديد ايجاد مي‌شود. اين چهار ركن عبارتند از: آتش، هوا، آب و خاك.
1)   آتش: طبيعت آتش گرم وخشك است. در گرمي آتش بحثي نيست، براي درك خشكي آن كافيست توجه كنيم كه تأثير آتش بر رطوبت‌ها چگونه است. شما وقتي يك جسم مرطوب را حرارت مي‌دهيد خشك مي‌شود. آفتاب وقتي به زمين باران خورده مي‌تابد زمين را خشك مي‌كند. لذا مي‌گويند آتش گرم و خشك است.
2)   هوا: طبيعت هوا گرم و تر است. اين هوا شامل بخارات و گازهاست. مثلا وقتي آب را حرارت مي‌دهيم بخار مي‌شود. بخار آب نسبت به خود آب از سطح انرژي بالاتري برخوردار است چرا كه براي تبديل آب به بخار آن بايد انرژي مصرف كنيم. بنا براين هوا نسبت به آب گرم‌تر است.
3)   آب: طبيعت آن سرد و تر است. تر بودن و رطوبت آن كه واضح است و از توضيح بالا مشخص شد كه آب نسبت به هوا سردتر است.
4)   خاك: طبيعت آن سرد و خشك است. براي تبديل سنگ معدن آهن به مايع، بايد با حرارت زياد آن را ذوب كنيم يعني خاك نسبت به آب سردتر و خشك‌تر است. وقتي همين خاك را حرارت مي‌دهيم و ذوب مي‌كنيم، گرم‌تر شده و روان، يعني مايع مي‌شود.
مزاج گرم و خشك:
   الف- خصوصيات جسمي: اين افراد لاغر اندام هستند. رنگ چهره و سفيدي چشم آنها به زردي مي‌زند. پوستي گرم و خشك دارند. گرمايي هستند و تحمل فصل تابستان را ندارند. عطش زياد و دهاني خشك دارند. بهترين فصل براي آنها فصل زمستان است. كم خواب هستند. تمايل به خوردن ترشي‌ها و همچنين غذاهاي سرد مثل خيار و كاهو دارند و به خوردن خوراكي‌هاي شيرين كمتر تمايل نشان مي‌دهند.
   ب- خصوصيات رواني: زود عصباني شده و زود هم آرام مي‌شوند. افرادي پر جنب و جوش، پرانرژي، با هوش و پرحرف هستند.
مزاج گرم وتر:
   الف- خصوصيات جسمي: اين افراد درشت اندام بوده، داراي پوستي سرخ و سفيد و موهاي پرپشت هستند. نبض پر و قوي دارند. خواب خوبي دارند گرچه تحمل بي‌خوابي هم برايشان راحت است. اين افراد نه تحمل گرماي زياد را دارند و نه تحمل سرماي زياد را. ولي در كل تحمل سرما برايشان راحت‌تر است. علاقه به شيريني و ترشي دارند و تقريبا همه نوع غذا را مي‌خورند. پوست بدن ايشان گرم، مرطوب و نرم است.
   ب-خصوصات رواني: انسانهايي شجاع و جسور بوده و معمولا پيشرو و رهبر گروه مي‌باشند. به‌طور معمول انسان‌هاي آرامي هستند ولي سعي كنيد از ظرفيت آنها سوء استفاده نكنيد چرا كه هنگام عصبانيت ممكن است رفتارهاي مخاطره آميز داشته باشند.
مزاج سرد و تر:
    الف- خصوصيات جسمي: اين افراد چاق و پر چربي هستند. پوست سفيد و موهاي كم‌پشت دارند. تشنه نمي‌شوند و دهان مرطوبي دارند. خواب زيادي دارند. تمايل به مصرف گرمي‌ها مثل شيريني و ادويه دارند و تمايل به خوردن سردي‌ها از جمله ترشي از خود نشان نمي‌دهند. فصل زمستان فصل بدي برايشان مي‌باشد.
   ب-خصوصات رواني: اين افراد كم انرژي و كند هستند. معمولا صبور و آرام هستند و كمتر عصباني مي‌شوند.
مزاج سرد و خشك:
   الف- خصوصيات جسمي: اين افراد اندامي لاغر دارند. خواب اين افراد كم بوده و بيني خشكي دارند. به شيريني و گرمي‌ها نسبت به سردي‌ها تمايل بيشتري دارند. بيشتر تمايل به هواي گرم دارند و در فصل بهار راحت‌ترند. فصل پائيز براي ايشان فصل نامطلوبي است.
   ب-خصوصات رواني: سوداوي مزاجان افرادي دقيق، منظم، دورانديش و محاسبه‌گر هستند.
   مبحث جالب و كاربردي ديگر، شناخت انواع مزاج‌ها با تقسيم بندي ديگر است:
1-    مزاج سني: از تولد تا 15 سال سن دم، از15 تا 35 سال سن صفرا، از35 تا 60 سال سن سودا و بعد از 60 سال سن بلغم است.
2-   مزاج فصلي: هر فصلي مزاجي مخصوص به خود دارد. بهار گرم و تر، تابستان گرم و خشك، پائيز سرد و خشك و زمستان سرد و تر مي‌باشد.
همانور كه مي‌بينيد ترتيب فصول سال هم مانند عمر انسان است. از گرمي و تري شروع و با سردي و تري خاتمه مي‌يابد.
3-    مزاج عضوي: علاوه بر مزاج كلي كه بر بدن حاكم است، هر عضوي يك مزاج مخصوص به خود دارد. مثلا اعضاي گوشتي مثل عضلات و قلب، گرم و تر هستند. اندام‌هاي داراي چربي مثل چربي‌هاي زير پوستي و مغز، سرد و تر هستند. استخوان مو، سرد و خشك هستند.
4-   مزاج جنسيتي: جنس مذكر نسبت به جنس مؤنث گرم‌تر است... ادامه متن
 

 

پیوندهای مهم
پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری

پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری

پایگاه اطلاع رسانی دولت

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری
 
معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
شهید بهشــتی
آدرس : تهران - خيابان وليعصر- روبرو پارك ساعي-خيابان آبشار-پلاك47-معاونت غذا و دارو
کدپستی : 1434743397
تلفن : 84248 - 021
پست الکترونیک : fdo@sbmu.ac.ir

 

© تمامی حقوق این سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی شهید بهشتی می باشد.